Veel gestelde vragen over zwanger worden

• Hoe werkt een normale menstruatiecyclus?

  De eerste dag van de menstruatie is de eerste dag waarop helder bloedverlies optreedt. De hormoonwaarden zijn dan laag, de binnenbekleding van de baarmoeder (endometrium) is dan dun en de eierstokken zijn helemaal rustig (niet actief). Het eigen follikel stimulerend hormoon (FSH) gaat dan gedurende de daaropvolgende dagen stijgen waardoor er meerdere eiblaasjes (follikels) gaan rijpen in de eierstokken. Deze rijpende eiblaasjes maken oestradiol aan, waardoor de waarde hiervan in het bloed ook gaat stijgen en het baarmoederslijmvlies dikker (opgebouwd) gaat worden. Hierdoor wordt ook de afgifte van FSH geremd en alleen het grootste eiblaasje groeit door. Wanneer dit blaasje rijp is, komt de LH-piek op gang waarna de eisprong volgt. Na de eisprong vormt het restant van het eiblaasje progesteron. Dit hormoon houdt het opgebouwde baarmoederslijmvlies in stand tot er een zwangerschap is opgetreden en het zwangerschapshormoon de functie over kan nemen. Treedt er geen zwangerschap op, dan zakt de productie van progesteron in en treedt er weer een menstruatie op.

• Hoe herken ik mijn eerste cyclusdag?

  Meestal begint de menstruatie met bruinige afscheiding, daarna komt er helderrood bloedverlies. De eerste dag van de menstruatie is de eerste dag waarop helderrood bloedverlies optreedt. Als je twijfelt over je beginnende menstruatie, kun je met een verpleegkundige overleggen door tijdens kantooruren contact op te nemen. 

• Wat is een regelmatige cyclus?

  Een cyclus is veel vaker regelmatig dan men denkt. Wanneer een cyclus tussen de 24 en 35 dagen duurt, wordt deze als regelmatig beschouwd. De kans dat de cyclus dan gepaard gaat met een eisprong is heel groot. Met name wanneer de cyclus langer duurt dan 35 dagen, zie je vaker dat de eisprong uitblijft en daardoor ook de kansen op zwangerschap uitblijven.

• Wat houdt het Oriënterend Fertiliteitsonderzoek (OFO) in?

  Wanneer u door uw huisarts naar ons centrum wordt verwezen vanwege het uitblijven van een zwangerschap, zult u van ons een uitnodiging ontvangen voor een intake. Dit is een intake voor het Oriënterend Fertiliteits Onderzoek (OFO). Het OFO kan plaatsvinden wanneer geen zwangerschap is ontstaan binnen één jaar onbeschermd seksueel contact. Het OFO bestaat uit verschillende onderzoeken met als doel het opsporen van stoornissen die het ontstaan van een zwangerschap in de weg kunnen staan. 

• Verhoogt een behandeling met IVF of ICSI het risico op kanker?

  Nee, bij vrouwen is het risico op het krijgen van kanker niet groter na een IVF- of ICSI behandelingen. Er is geen verhoogd risico op de lange termijn, ook niet na meerdere cycli/behandelingen.

• Hebben kinderen die verwekt zijn met IVF of ICSI een verhoogd risico op kanker?

  Kinderkanker komt heel weinig voor; datzelfde geldt voor kinderen die via een IVF, ICSI of cryo (ingevroren embryo) behandeling zijn verwekt. Er is geen verhoogd risico na IVF. Er is mogelijk een klein verhoogd risico na ICSI en cryo, maar daar is extra onderzoek nodig voor meer duidelijkheid. Wel is duidelijk dat kans op kinderkanker ook bij ICSI en cryo kinderen heel klein blijft.

• Is er een grotere kans op een miskraam bij een IVF-zwangerschap?

  Strikt genomen is dit niet zo. Het algemene bevolkingsrisico om een miskraam te krijgen is 10-15% per zwangerschap. Bij IVF-zwangerschappen ligt dit risico niet hoger, echter er wordt al relatief vroeg een zwangerschapstest gedaan. In geval van een spontane zwangerschap wordt er vaak wat langer gewacht alvorens er een zwangerschapstest wordt gedaan. Sommige van deze vrouwen gaan alsnog menstrueren voordat zij een zwangerschapstest hebben kunnen doen. In dit geval is er geen bewijs van een zwangerschap geweest (namelijk geen positieve zwangerschapstest) en wordt het dus niet als miskraam aangemerkt maar als een late menstruatie. Omdat er bij een IVF-behandeling al zo vroeg getest wordt, is in deze groep het risico groter dat er kort na een positieve zwangerschapstest alsnog bloedverlies optreedt en de zwangerschap eindigt in een (vroege) miskraam. We weten echter alleen dat het hier om een miskraam gaat omdat er kort daarvoor een positieve testuitslag was, die er in het geval van een spontane zwangerschap vaak nog niet was.

• Overgewicht en vruchtbaarheid, zwangerschap en de vruchtbaarheidsbehandeling in het MUMC+

  Als u een kinderwens heeft, is het goed om te weten dat overgewicht invloed kan hebben op de kans om zwanger te worden en op het verloop van een zwangerschap. Veel mensen zijn zich hier niet van bewust. Daarom bespreken we dit onderwerp met iedereen die voor een eerste gesprek op de poli voortplantingsgeneeskunde komt. 
  
  Overgewicht kan in verschillende mate voorkomen, dit wordt weergegeven in onderstaande tabel

  

  Het MUMC+ hanteert een BMI grens voor het starten van een vruchtbaarheidsbehandeling. 

  Een vruchtbaarheidsbehandeling kan, indien er geen andere bezwaren zijn, direct worden opgestart bij een BMI <35.
  - Is uw BMI in deze categorie hoger dan normaal, dat wil zeggen tussen 25-35,  zullen wij u tijdens de behandeling begeleiden om een gezond(er) gewicht na te streven en een goede uitgangspositie voor zwangerschap na te streven.
  Is het BMI tussen de 35-38 zullen we voorafgaande aan behandeling met u in gesprek gaan en de juiste begeleiding zoeken om een gezonder gewicht na te streven. Een behandeling kan dan op termijn gestart worden.
  Bij een BMI >38 wordt de behandeling niet opgestart maar ook dan zullen we u zo goed mogelijk begeleiden naar een gezondere leefstijl en een gezond gewicht. Indien u aantoonbaar gewichtsverlies laat zien kunnen we op later moment onze beslissing herzien en alsnog starten met behandelen. 
  
  Ook tijdens de behandeling zullen we samen met u het gewicht en de algemene gezondheid in de gaten houden. Gedurende de behandeling worden er tussentijdse weegmomenten met u gepland. Indien noodzakelijk vinden er evaluatiemomenten plaats die gepaard kunnen gaan met het tijdelijk onderbreken van de behandeling. 

  Lees verder voor extra toelichting
  
  Wat is BMI?
  BMI (Body Mass Index) is een maat die iets zegt over de verhouding tussen uw gewicht en lengte.

  • BMI 19–24,9: gezond gewicht 
  • BMI 25–29,9: overgewicht 
  • BMI 30 of hoger: obesitas 

  Hoe hoger het BMI, hoe groter meestal de invloed op vruchtbaarheid en zwangerschap.

  Invloed op de vruchtbaarheid
  Overgewicht kan het moeilijker maken om zwanger te worden. Dit komt onder andere doordat hormonen uit balans kunnen raken, waardoor de eisprong minder regelmatig plaatsvindt.
  Mogelijke gevolgen zijn:

  • Een lagere kans op een spontane zwangerschap. 
  • Een langere tijd voordat een zwangerschap ontstaat. 
  • Onregelmatige menstruaties of uitblijven van de eisprong. 
  • Verminderde seksuele gezondheid of minder zin in seks. 

  Ook bij mannen kan overgewicht de vruchtbaarheid verminderen, bijvoorbeeld door veranderingen in hormonen, een verminderde zaadkwaliteit en seksuele problemen.
  
  Invloed op vruchtbaarheidsbehandelingen
  Een verhoogd BMI kan ook invloed hebben op behandelingen zoals IUI, IVF of ICSI.
  Bij vrouwen met obesitas zien we gemiddeld:

  • Een lagere kans op zwangerschap na behandeling. 
  • Meer medicatie nodig voor hormoonstimulatie. 
  • Een langere behandelduur. 
  • Soms een minder goede reactie van de eierstokken op de behandeling. 
  • Minder of minder goed ontwikkelde eicellen. 

  Risico's tijdens de zwangerschap
  Wanneer u zwanger wordt met een verhoogd BMI, is de kans op bepaalde complicaties groter. Dit betekent niet dat deze problemen zeker zullen optreden, maar wel dat ze vaker voorkomen.
  Voor de moeder:

  • Verhoogde kans op een miskraam. 
  • Zwangerschapsdiabetes.  
  • Hoge bloeddruk. 
  • Zwangerschapsvergiftiging (pre-eclampsie). 
  • Grotere kans op een inleiding van de bevalling. 
  • Grotere kans op een keizersnede. 

  Voor het kind:

  • Een hoger geboortegewicht. 
  • Meer kans op problemen rondom de bevalling. 
  • Een verhoogde kans op sommige aangeboren afwijkingen.

  Kan afvallen helpen?
  Ja. Gewichtsverlies vóór een zwangerschap kan de kans op een zwangerschap vergroten en de kans op complicaties verkleinen. Zelfs een beperkte gewichtsafname kan al gezondheidswinst opleveren. Veel vrouwen merken dat hun menstruatiecyclus verbetert en dat de kans op een zwangerschap toeneemt. Maar ook tijdens een vruchtbaarheidsbehandeling kan het helpen om de resultaten te verbeteren. 
  
  Hulp bij gewichtsverlies
  Afvallen is vaak niet eenvoudig. Veel mensen hebben al meerdere pogingen gedaan voordat zij hulp zoeken. Daarom kijken we samen welke ondersteuning het beste bij uw situatie past.

  Samen beslissen
  Een verhoogd BMI betekent niet dat een zwangerschap onmogelijk is. Veel vrouwen met overgewicht krijgen een gezonde zwangerschap en een gezond kind. Wel is het belangrijk om de mogelijke gevolgen te kennen, zodat u samen met uw zorgverlener kunt bespreken wat voor u de beste aanpak is.

  Ons doel is om u zo gezond mogelijk zwanger te laten worden en de kans op een gezonde zwangerschap voor moeder en kind zo groot mogelijk te maken.

• Hoe wordt een zaadmonster geteld en waar wordt op gelet?

  Met behulp van een microscoop wordt het aantal spermatozoa (zaadcellen) geteld die zich in een of meer hokjes bevinden van het telrooster van de microscoop. De omrekening van het aantal getelde spermatozoa naar het werkelijk aantal spermatozoa in het zaadmonster is mogelijk doordat het volume nauwkeurig bekend is. Er wordt onderscheid gemaakt tussen niet bewegende, bewegende en goed bewegende spermatozoa.

• Welke factoren zijn nadelig voor de zaad kwaliteit?

  Koorts: wanneer een man meer dan 38 graden koorts heeft, kan dit gevolgen hebben voor de kwaliteit van het zaad. Neem in dat geval contact op met het Centrum voor Voortplantingsgeneeskunde.
  
  Roken en alcoholgebruik: Veel roken of het gebruik van veel alcohol is slecht voor de beweeglijkheid van het zaad. Probeer gedurende het IVF-traject niet te roken en weinig alcohol te drinken.
  
  Medicatiegebruik: bepaalde medicijnen kunnen een nadelige invloed hebben op de zaadkwaliteit. Geef altijd door aan het Centrum voor Voortplantingsgeneeskunde of u medicijnen gebruikt en welke medicijnen dat zijn. De IVF-arts kan u vertellen of dat bepaalde medicijn nadelig is voor de zaadkwaliteit of niet.
  
  Herhaalde blootstelling aan hoge temperaturen of chemische stoffen: wanneer u een beroep heeft waarbij u vaak wordt blootgesteld aan hoge temperaturen (bijvoorbeeld ovens) of chemische stoffen, kan dit nadelig zijn voor de zaadkwaliteit. Probeer dit zo veel mogelijk te vermijden

• Is er iets dat ik kan gebruiken om de zaad kwaliteit te verbeteren?

  Nee. Van geen enkel vitaminepreparaat is aangetoond dat het de zaadkwaliteit significant verbetert. Ook de combinatie zink met foliumzuur is niet bewezen werkzaam. Wees daarbij altijd op uw hoede wanneer u overweegt een voedingssupplement te gaan gebruiken. Gebruik het alleen wanneer u zeker weet wat er precies in zit en vergewis u ervan dat er geen schadelijke stoffen inzitten.

• Is het slechter om ingevroren zaad te gebruiken dan om vers zaad te gebruiken?

  Ingevroren zaad is meestal minder goed beweeglijk dan vers zaad. Dit is het gevolg van het invriezen en vervolgens weer ontdooien. In het algemeen geldt: hoe beter bewegend het zaad, hoe beter de bevruchting. Met vers zaad zijn de resultaten inderdaad beter dan met zaad dat eerst ingevroren is geweest. Vandaar dat op de dag van de punctie de voorkeur uitgaat naar vers zaad. Soms is dit echter niet beschikbaar (bijvoorbeeld omdat de man bestraald is of chemotherapie heeft gehad als gevolg van kanker en het verse zaad daarom niet gebruikt mag worden) of vanwege productieproblemen op de dag van de punctie. Als u dit van tevoren ziet aankomen geef dit dan alstublieft door aan het Centrum  voor Voortplantingsgeneeskunde, zodat er tijdig een zaadmonster kan worden ingevroren.

• Zitten er in afwijkende zaadcellen meer genetische afwijkingen?

  In spermatozoa (zaadcellen) komen soms genetische afwijkingen voor, ongeacht of ze een normale vorm of een  afwijkende vorm hebben. De genetische afwijkingen die voorkomen in spermatozoa zijn in te delen in drie typen:
  Type a) zijn afwijkingen waarvan de man drager is en die ook bij het kind tot afwijkingen zullen leiden.
  Type b) zijn afwijkingen die spontaan ontstaan tijdens de vorming van de spermatozoa en die bij het kind tot afwijkingen zullen leiden.
  Type c) zijn afwijkingen die spontaan ontstaan tijdens de vorming van de spermatozoa en die zullen leiden tot embryo's die niet in staat zijn om in een zwangerschap te resulteren. Er zijn aanwijzingen dat in spermatozoa met een sterk afwijkende kop iets vaker genetische afwijkingen van het type c) voorkomen.

• Is er een verband tussen de kwaliteit van de spermatozoa en afwijkingen bij het kind?

  Er zijn aanwijzingen dat in de groep mannen met een zeer slechte zaadkwaliteit iets vaker mannen zijn die drager zijn van een genetische afwijking. Deze mannen weten dat vaak niet van zichzelf. Deze genetische afwijking kunnen deze mannen via hun spermatozoa (zaadcellen) doorgeven aan hun kinderen en daarmee bestaat er een kans dat het kind een afwijking heeft. Hierdoor zal er in een zwangerschap bij koppels met zeer slecht zaad een indicatie zijn voor prenatale screening (NIPT, ETSEO/SEO) / invasieve prenatale diagnostiek  (vruchtwaterpunctie/vlokkentest). De verloskundige/gynaecoloog zal paar hierover counselen.  

• Is het normaal dat er niet bewegende zaadcellen in een goed zaadmonster zitten?

  In elk zaadmonster komen niet bewegende spermatozoa (zaadcellen) voor. Indien meer dan de helft van de spermatozoa beweegt, is een zaadmonster (wat de beweeglijkheid betreft) normaal.

• Is de behandeling pijnlijk?

  De hormooninjecties kunnen wat belastend zijn. Om een inseminatie of IVF /ICSI uit te kunnen voeren, is het gebruik van een speculum/eendebek/spreider noodzakelijk. Dit kan eveneens wat ongemakkelijk zijn. De inseminatie of embryoterugplaatsing zelf is meestal ongevoelig. Een IVF/ of ICSI-punctie is vaak wat vervelender. Toch blijkt de pijn na goede pijnstilling meestal acceptabel. 

• Ik heb veel last van afscheiding tijdens de stimulatie. Is dit normaal?

  Ja. Onder invloed van oestrogenen die door de rijpende eiblaasjes aan het bloed worden afgegeven, ontstaat er meer vaginale afscheiding. Deze is zichtbaar als helder slijm.

• Ik spuit een week FSH en er zijn al een aantal follikels zichtbaar. Wanneer is de punctie?

  Dit is heel moeilijk op voorhand aan te geven en hangt af van de groeisnelheid van de follikels. Deze is voor iedere individuele vrouw verschillend. Bij de ene vrouw zullen de follikels na 1 week FSH-gebruik al groot genoeg zijn, bij de andere kan het wel 3 weken duren. Gemiddeld genomen duurt het bij de meeste vrouwen ongeveer 1,5-2 weken voordat er een punctie kan worden afgesproken. Het is echter niet goed mogelijk om voor iedereen al na 1 week te voorspellen wanneer de follikels groot genoeg zullen zijn en op welke dag de punctie dus zal plaatsvinden. Dat is meestal pas vrij kort voordat de punctie wordt afgesproken bekend. 

• Hoeveel follikels wordt als normaal beschouwd?

  Ook hier is moeilijk antwoord op te geven. Wij streven naar een follikelaantal van rond de 8 à 10 (verdeeld over beide eierstokken). Dit is echter niet voor iedere vrouw haalbaar, zelfs niet met de maximale dosering FSH. Anderzijds zijn er ook vrouwen waarbij (te) veel eiblaasjes rijpen. Het aantal follikels waarbij een punctie kan worden afgesproken varieert van een minimum van 3 en een maximum van ± 20 follikels. Wanneer u voor PGT komt (embryoselectie), dan is het minimum aantal follikels 4 en in uitzonderlijke gevallen 8 follikels. 
  
  Mocht u meer dan 20 eiblaasjes hebben, dan kan het zijn dat we de behandeling moeten aanpassen om een punctie te kunnen doen, een gevolg daarvan is dat we de embryo's die uit die punctie ontstaan zullen moeten invriezen, er kan dan geen verse embryoplaatsing plaatsvinden.

• Tijdens mijn eerste echo in de stimulatiefase waren 5 follikels zichtbaar. Wanneer is de punctie?

  Vaak wordt gedacht: hoe meer follikels, hoe beter. Dit gaat echter niet altijd op. De kans op zwangerschap wordt met name bepaald door de kwaliteit van het embryo (of embryo’s) dat teruggeplaatst wordt. Het hebben van veel follikels betekent niet dat de embryo’s beter van kwaliteit zullen zijn. Wel zal het aantal embryo’s dan waarschijnlijk groter zijn, waardoor de kans dat er minimaal 1 embryo van goede kwaliteit bij zit wel zal toenemen. In onze kliniek wordt 3 als het minimum aantal follikels gezien waarbij een punctie kan worden afgesproken.

• Wanneer heb ik een overstimulatie?

  Van een overstimulatie syndroom spreekt men als er als gevolg van de groei van veel follikels (over het algemeen meer dan 20 follikels) een bepaald klachtenpatroon ontstaat. Dit klachtenpatroon bestaat uit een pijnlijke, opgezette buik, het vasthouden van vocht en aankomen in gewicht (1 kg per dag of meer). Soms is er ook misselijkheid en kortademigheid. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, treedt een overstimulatie syndroom meestal pas op ná de eicelpunctie. Als er vóór de eicelpunctie 20 of meer follikels worden geteld zijn er meestal nog niet heel veel klachten en spreekt men eerder van een dreigende overstimulatie syndroom. Wanneer de IVF-arts van mening is dat het risico op het ontstaan van een overstimulatie syndroom groot is op basis van het aantal follikels dat geteld wordt, kan het zijn dat de cyclus afgebroken wordt. Er moet dan opnieuw worden begonnen met een lagere hoeveelheid FSH. Het ontstaan van een overstimulatie syndroom wordt beschouwd als een ernstige complicatie van een IVF-behandeling waarvoor ziekenhuisopname soms noodzakelijk is. Het is dan ook van belang dat deze klachten tijdig onderkend worden. Als u deze klachten herkent, neem dan zo spoedig mogelijk contact op met de IVF-afdeling.

• Kan een overstimulatie zich keer op keer voordoen?

  Dit kan helaas meerdere keren na elkaar voorkomen. Over het algemeen zal na een eerste overstimulatie syndroom de hoeveelheid FSH verminderd worden. Heel zelden kan dit een tweede keer alsnog teveel blijken te zijn. Dit is vaak niet op voorhand te voorzien, aangezien de reactie van een eierstok op een bepaalde hoeveelheid hormoon iedere keer verschillend is. 

• Wat voor pijnmedicatie krijg ik bij de eicelpunctie?

  U krijgt een infuus. De arts zal u intraveneus Alfentanil (Rapifen®) toedienen wat een pijnstiller is die onder de groep morfine valt. Wanneer deze is ingewerkt (binnen 1 minuut), zal de arts beginnen met de punctie.

• Kan de punctie ook onder volledige narcose gedaan worden?

  Nee, dit wordt in ons ziekenhuis niet gedaan omdat de logistieke bezwaren te groot zijn. Er moet namelijk precies op het goede tijdstip een operatiekamer en een anaesthesist beschikbaar zijn. Vanwege de precieze timing van de eicelpunctie is dit praktisch gezien niet mogelijk. Bovendien zijn er aan een algehele narcose veel meer risico’s verbonden dan aan het soort verdoving dat op dit moment gegeven wordt op onze IVF-afdeling.

• Vinden er ook puncties plaats in het weekend?

  Nee. De dagen waarop een punctie kan worden afgesproken zijn maandag tot en met vrijdag.

• Wat is doorgaans het bevruchtingspercentage?

  Gemiddeld zal 60% van de eicellen bevrucht blijken te zijn. Bijvoorbeeld: als er bij de punctie 10 eicellen gevonden zijn, zullen daarvan gemiddeld 6 bevrucht worden. Dit percentage kan bij ieder individueel paar verschillen en ook weer per behandeling variëren. We spreken van een abnormaal lage bevruchting wanneer < 20% van de eicellen bevrucht worden. Ook komt het soms voor dat er tussen alle eicellen een aantal onrijpe eicellen blijken te zijn. Onrijpe eicellen kunnen sowieso niet bevrucht worden. De kans dat er helemaal geen bevruchting is, is zeer klein maar toch komt dit af en toe voor. 

• Waarom wordt er niet altijd ICSI gedaan, de eicel wordt dan toch altijd bevrucht?

  Dit is helaas niet correct. In het geval van ICSI wordt de zaadcel weliswaar rechtstreeks in de eicel geïnjecteerd, dit betekent echter niet automatisch dat de eicel ook bevrucht is. Hiervoor moet de zaadcel nog enkele aanvullende reacties aangaan met de eicel. Het injecteren van de zaadcel in de eicel alleen is dus niet voldoende om de eicel te bevruchten.

• Is er bij ICSI een hoger bevruchtingspercentage dan bij IVF?

  Nee, het percentage bevruchte eicellen verschilt niet tussen ICSI en IVF. Gemiddeld wordt zo’n 60% van de rijpe eicellen bevrucht.

• Is de kans op zwangerschap lager met ICSI dan met IVF?

  Nee, de kans op zwangerschap is met ICSI hetzelfde als met IVF, namelijk ongeveer 25-30% per poging.

• Hoe weet je dat je voor de ICSI de juiste zaadcellen uitkiest en waar baseer je deze keuze op? Worden heel slecht bewegende zaadcellen ook gebruikt voor de ICSI?

  ICSI zal altijd worden uitgevoerd met de zaadcellen uit het zaadmonster van de man die de meest normale vorm en beweeglijkheid hebben. Zijn er echter alléén maar zaadcellen aanwezig met een afwijkende vorm of beweeglijkheid, dan is er geen keuze en zullen deze gebruikt worden. Uit de op dit moment bekende gegevens van wetenschappelijk onderzoek is niet gebleken dat de kans op een afwijking van het kind groter is na ICSI met een zaadcel met een afwijkende vorm of beweeglijkheid. Wel is de kans op zwangerschap kleiner indien voor de ICSI een zaadcel met een sterk afwijkende kop gebruikt werd.

• Kan het geen kwaad als een eicel gemanipuleerd wordt met een pincet of pipet?

  Een eicel is in het lichaam van de vrouw omgeven door andere cellen (cumuluscellen). Tijdens de punctie worden deze cumuluscellen plus de eicel daarin als een klein weefselbrokje gevonden in het laboratorium. Met behulp van een pincet wordt het weefselbrokje overgezet in kweekmedium. Hierbij wordt de eicel zelf niet aangeraakt en bestaat er geen risico op beschadiging. Later moet in het laboratorium de eicel worden vrijgemaakt van de cumuluscellen, anders is ICSI en embryo beoordeling niet mogelijk. Dit gebeurt met behulp van dunne glazen pipetjes (buisjes). Bij dit "schoonmaken" van de eicel kan het soms gebeuren dat de eicel beschadigd raakt en daardoor verloren gaat.

• De IVF-behandeling heeft 5 embryo’s opgeleverd waarvan er 1 embryo teruggeplaatst wordt. Betekent dit dat de overige 4 embryo’s ingevroren worden?

  Nee, dit is een wijdverbreid misverstand. Alleen embryo’s van goede kwaliteit komen in aanmerking om ingevroren te worden. Embryo’s van mindere kwaliteit zullen het invriezen en vervolgens ontdooien vrijwel zeker niet overleven. Het wordt daarom als niet zinvol beschouwd om te proberen deze embryo’s in te vriezen. Op de achtste dag na de eicelpunctie is bekend of er van de overgebleven embryo’s 1 of meer in aanmerking komen om ingevroren te worden. U mag ons dan via Mijn MUMC+/MyChart een bericht sturen om dit na te vragen, indien u dit wilt weten. U krijgt hierover tijdens de plaatsing van het verse embryo meer informatie.

Welke medicatie moet ik precies gaan gebruiken? En wat zijn de bijwerkingen?

• Anticonceptiepil

  U begint in sommige gevallen met het slikken van de anticonceptiepil gedurende een periode van gemiddeld 3-4 weken. U begint hiermee op de derde dag van de menstruatie. De anticonceptiepil zorgt ervoor dat er geen natuurlijke cyclus op gang komt. Het slikken van de anticonceptiepil is met name van belang voor het verdelen van alle patiënten over de zogenaamde planningsweken, waarover later meer. Soms kan het voorkomen dat u de anticonceptiepil iets langer moet slikken dan 3-4 weken om in een bepaalde planningsweek uit te komen.

  Bijwerkingen: Over het algemeen verdragen de meeste vrouwen de anticonceptiepil goed. Als er toch bijwerkingen zijn, zijn dit de meest voorkomende: onregelmatig vaginaal bloedverlies (m.n. tijdens eerste maanden van het gebruik), gevoelige of pijnlijke borsten, hoofdpijn (soms migraine), misselijkheid en braken, depressieve stemming, vocht vasthouden. Bijzondere aandacht gaat hier uit naar de meest gevaarlijke bijwerking van de pil, namelijk het ontstaan van trombose. Dit uit zich meestal in het ontstaan van een trombosebeen (symptomen: zwelling, pijn, roodheid en warm aanvoelen van het been) of een longembolie (symptomen: kortademigheid, pijn vastzittend aan de ademhaling, soms hoest met opgeven van beetjes bloed). Indien u de anticonceptiepil gebruikt en deze symptomen bij uzelf herkent dient u zo snel mogelijk contact op te nemen met de IVF-afdeling.

• Decapeptyl

  Dit zijn dagelijkse injecties om de activiteit van de hypofyse (gebied in de hersenen dat de eierstokken aanstuurt door de productie van geslachtshormonen) tijdelijk te onderdrukken. Dit is van belang om te voorkomen dat u in de loop van de stimulatie een spontane eisprong krijgt voordat de eicelpunctie heeft plaatsgevonden. Als dit zou gebeuren zouden de eicellen niet meer door middel van een eicelpunctie verkregen kunnen worden en zou de rest van de IVF-poging geen doorgang kunnen vinden. U begint met het spuiten van de Decapeptyl 4 dagen voordat u de laatste anticonceptiepil genomen hebt. Dit betekent dat u 4 dagen lang zowel de anticonceptiepil slikt als Decapeptyl injecties zet. Hierna stopt u met de anticonceptiepil en gaat u door met alleen Decapeptyl. De Decapeptyl injecties dienen genomen te worden tot vlak voor de eicelpunctie (dus ook naast de FSH-injecties!). U hoort van de IVF-arts wanneer u met Decapeptyl mag stoppen.

  Bijwerkingen: De meest voorkomende bijwerkingen zijn hoofdpijn (soms migraine), opvliegers en vermoeidheid. Soms komen slaapstoornissen, nervositeit, stemmingwisselingen, pijnlijke borsten, huiduitslag en vaginale droogheid voor.

• Follikel Stimulerend Hormoon (FSH) - Gonal-F/Ovaleap/Meriofert

  In de FSH-injecties zit het hormoon waarmee de eierstokken daadwerkelijk gestimuleerd worden. Onder invloed van FSH worden de eierstokken aangezet tot het laten groeien van eiblaasjes. Voor sommige behandelingen willen we graag 1 of 2 eiblaasjes laten groeien, voor een IVF/ICSI behandeling meer. Hier passen we de dosering FSH op aan. De arts zal u vertellen wanneer u dit hormoon mag gebruiken en weer stoppen. 

  Bijwerkingen: FSH zelf geeft nauwelijks bijwerkingen. Soms komen lokale reacties (pijn, zwelling, blauwe plekken, soms roodheid) op de injectieplaats voor. De klachten die sommige vrouwen ervaren (opgezet gevoel, het “voelen” van de eierstokken) zijn het gevolg van het feit dat er in de eierstokken meerdere follikels tegelijk aan het groeien zijn waardoor de eierstokken (soms sterk) vergroot worden. Dit is echter een normaal verschijnsel.

• Cetrotide

  Cetrotide remt de aanmaak van vrouwelijke geslachtshormonen, waaronder het hormoon LH. Dit is van belang om te voorkomen dat u in de loop van de stimulatie een spontane eisprong krijgt voordat de eicelpunctie heeft plaatsgevonden. Als dit zou gebeuren zouden de eicellen niet meer door middel van een eicelpunctie verkregen kunnen worden en zou de rest van de IVF-poging geen doorgang kunnen vinden. 

  Bijwerkingen: reacties op de injectieplaats, zoals roodheid, jeuk en zwelling komen geregeld voor. Soms kan je ook bijwerkingen ervaren zoals misselijkheid en hoofdpijn.

• Ovitrelle

  Ovitrelle is een eenmalige injectie waarin het hormoon HCG zit. HCG zorgt ervoor dat de eicelen hun laatste rijpingsfase in gaan en dat er 36-38 uur na deze injectie een eisprong optreedt. Soms wordt Ovitrelle gebruikt om een eisprong op te wekken, die we combineren met een intra uteriene inseminatie (IUI) van zaadcellen. In het geval van van een IVF/ICSI behandeling is dat anders. De eicelpunctie wordt precies 36 uur na de Ovitrelle injectie gepland, zodat de eisprong dan nog net niet heeft plaatsgevonden. Zo gauw de eicelpunctie gepland kan worden hoort u van de IVF-arts wanneer u de Ovitrelle-injectie moet toedienen. Het is van groot belang dat u de instructies die u krijgt van de IVF-arts met betrekking tot de dag en het tijdstip waarop u Ovitrelle moet spuiten heel precies opvolgt. Als dit niet gebeurt, zou het kunnen gebeuren dat u toch een eisprong krijgt voordat de punctie heeft plaatsgevonden.

  Bijwerkingen: Ook Ovitrelle kent weinig bijwerkingen. Lokale reacties (pijn, zwelling, roodheid) op de plaats van injectie komen soms voor.

• Utrogestan

  Utrogestan bevat het hormoon progesteron. Progesteron is nodig om het baarmoederslijmvlies na de eicelpunctie te ondersteunen en geschikt te maken voor de innesteling van een embryo. Utrogestan heeft de vorm van capsules, die vaginaal moeten worden ingebracht. Op de bijsluiter van dit middel staat dat het ook oraal kan worden gebruikt, echter uit onderzoek is gebleken dat de opname van dit middel in het bloed beter is wanneer het vaginaal gebruikt wordt. U begint met het opsteken van de Utrogestan capsules op de avond van de dag waarop u de eicelpunctie hebt ondergaan (dus pas beginnen ná de punctie). U gebruikt Utrogestan tot aan de dag van de zwangerschapstest. Is de zwangerschapstest positief, dan mag u doorgaan met de Utrogestan capsules tot aan de zwangerschapsecho.
  
  Bijwerkingen: mogelijke bijwerkingen zijn misselijkheid en braken, gewichtsverandering, hoofdpijn, jeuk, huiduitslag, pijnlijke borsten, depressieve stemming. Slaperigheid en duizeligheid kunnen 1-4 uur na inname optreden.